Nieuwbouw Nieuws

Arbeidsomstandigheden toen en nu

06-01-2020
Tweehonderd jaar geleden zagen wijken, met name in de stad, er heel anders uit dan nu. Denk je nu bij een nieuwbouwwijk aan een frisse omgeving met veel groen en ruime woningen, toentertijd ging het om dicht op elkaar gepakte huizen met een ongezond klimaat. Fabrieken stonden er gewoon tussen.

Je kunt het je tegenwoordig niet of nauwelijks meer voorstellen, maar een stadse wijk zag er in de negentiende eeuw donker en grauw uit. Er waren nauwe straten en de mist die er hing was afkomstig van fabrieken die midden tussen de woningen stonden.

Diezelfde fabrieken boden werk, zeker aan mensen van het platteland. Die kwamen dan ook met velen naar de stad om daar aan de slag te gaan. Gevolg: ze moesten allemaal ergens wonen. Dat leidde niet alleen tot woningnood maar als het al lukte om een huis te vinden, wat dat meestal een krot, een klein gammel huis waar je met velen in moest zien te overleven.

Gezondheid had er zwaar onder te lijden

Van veilig wonen was geen sprake. De fabrieken bliezen dag en nacht dikke rookwolken uit, afval werd gedumpt in rivieren. Van veilig werken was ook nauwelijks sprake. De arbeidsomstandigheden waren zwaar. Werkdagen van zestien uur waren geen uitzondering. Ook niet voor kinderen. De levensverwachting was laag en de kindersterfte hoog. Hygiëne was ver te zoeken.

Alhoewel de fabrikanten goeie zaken deden, kwam dat louter ten goede aan de fabrieksdirecteuren. De arbeider merkte er weinig van en moest gewoon hard doorwerken, voor een schamel loon. Niemand die zich inzette voor betere werkomstandigheden. Er gebeurden dan ook regelmatig nare ongelukken in de fabrieken ten gevolge van het verkeerd gebruik van grote machines, en uit onwetenheid of vermoeidheid ging er ook nog wel eens een en ander mis. Je was er soms je leven niet zeker. Bovendien waren de omstandigheden zodanig dat de gezondheid er zwaar onder te lijden had.

Kinderarbeid werd aan banden gelegd

Toch werden arbeiders zich hier meer en meer van bewust en lieten zich op een gegeven moment niet alles meer aanleunen. Ze kwamen in opstand. Dat kreeg pas echt vorm toen werknemers zich gingen verenigen. Vaak onder de hoede van een leider. Er ontstonden hechte groepen mensen, vakbonden die zich over hun mensen en later leden, ontfermden en vochten voor betere arbeidsomstandigheden.

Met name de kinderen moesten beter worden beschermd en kinderarbeid moest aan banden worden gelegd. Een verbod was er niet direct, maar kinderen mochten in ieder geval niet langer dan tien uur per etmaal werken. In Nederland werd in 1886 en 1887 een parlementaire enquête naar de ‘toestand in fabrieken en werkplaatsen’ gehouden. Mede doordat kinderen jonger dan twaalf jaar, ondanks een verbod, nog altijd in de fabrieken aan het werk waren.

VCA certificaat vormt de basis

Een sprong in de tijd laat zien dat er veel is veranderd en dat werknemers niet alleen zelf, maar zeker ook georganiseerd middels vakbonden, pleiten voor een veilige werkomgeving en een gezond werkklimaat. Bijvoorbeeld in de bouwwereld. Er gelden strenge normen die tot uiting komen in vca certificering wat staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Dit certificaat vormt de basis.

Het VCA certificaat kent twee typeringen, eentje voor het bedrijf en eentje voor het personeel, verdeeld over drie niveaus naar gelang de verschillende branches en de maatregelen om de veiligheid te waarborgen. Ook ZZP’ers moeten aan deze eisen voldoen willen ze voor een gecertificeerd bouwbedrijf werken.

Een voorbeeld; een vca cursus Amsterdam voor het personeel zorgt ervoor dat werknemers een diploma halen passend bij hun functie. Daarmee worden zij zich bewust van eventuele gevaren op de werkvloer of bouwplaats en hoe daarmee om te gaan. En zo kent iedere branche of plek een certificering specifiek ingericht voor het passende werk. Een diploma van VCA Eindhoven bijvoorbeeld. Ook die toont aan dat je als medewerker, in welke branche dan ook, de juiste kennis bezit.

Bron: van 06-01-2020