Vroeger was de keuken een apart vertrek waar alleen gekookt werd. De deur ging dicht en je stond er in je eentje. Tegenwoordig willen veel mensen contact tijdens het koken. De keukens van nu zijn vaak open en verbonden met de woonkamer. Een kookeiland of keuken met eiland past daar goed bij. Je hoeft niet meer met je rug naar iedereen te staan, maar kunt gewoon meepraten terwijl je aan het werk bent.

Waarom kiezen mensen voor een eiland

Een kookeiland geeft extra werkruimte die je van meerdere kanten kunt gebruiken. Je kunt er aan de ene kant groenten snijden terwijl iemand anders aan de andere kant de salade maakt. Kinderen kunnen hun huiswerk maken aan het eiland terwijl jij eten klaarmaakt. Vrienden kunnen er een borrel drinken en meehelpen met de voorbereidingen. Het eiland wordt een verzamelplek waar iedereen samenkomt. Dat maakt koken minder eenzaam en meer een sociaal gebeuren. Vroeger moest de kok zich afzonderen in de keuken. Nu staat de kok centraal en is onderdeel van het gezelschap.

Daarnaast geeft een eiland vaak meer opbergruimte. Onder het werkblad kun je kasten maken aan één of beide kanten. Daar passen pannen, schalen, ovenschalen en voorraad in. Bij een kleine keuken met weinig wandkasten kan dat extra opbergruimte goed van pas komen. Je haalt spullen uit krappe hoekjes en zet ze in ruime laden waar je makkelijk bij kunt. Sommige mensen bouwen zelfs een vaatwasser of koelkastje in het eiland. Dat kan handig zijn als de rest van de keuken al vol staat met apparatuur.

Hoeveel ruimte heb je nodig

Een kookeiland vraagt wel om een behoorlijke keuken. Je hebt rondom het eiland ruimte nodig om te kunnen lopen en werken. Minder dan negentig centimeter wordt echt te krap. Je kunt dan geen kastdeuren open doen zonder tegen het eiland aan te stoten. Honderdtwintig centimeter is prettiger, vooral als er vaak meerdere mensen tegelijk in de keuken zijn. Dan kun je gemakkelijk langs elkaar zonder dat je in de weg loopt. Bij minder ruimte werkt een eiland juist averechts. Dan heb je minder bewegingsruimte dan zonder eiland.

Meet je keuken daarom goed op voordat je besluit. Trek een plattegrond en teken het eiland erin op de juiste schaal. Loop de afstanden af in je keuken. Zet desnoods een tafel neer op de plek waar het eiland zou komen. Zo krijg je een gevoel of het past of dat het te krap wordt. Veel mensen overschatten de ruimte die ze hebben. Op een tekening lijkt het ruim genoeg, maar in de praktijk voelt het benauwd. Beter van tevoren ontdekken dan achteraf met spijt zitten.

Wat doe je met het eiland

Er zijn verschillende manieren om een kookeiland in te richten. Sommige mensen plaatsen de kookplaat erin. Dan kook je richting de woonkamer en houd je contact met je gasten. Nadeel is dat je een afzuigkap aan het plafond moet hangen of een systeem dat vanuit het werkblad afzuigt. Beide opties zijn duurder en ingewikkelder dan een gewone wandkap. Bovendien zie je de kap hangen in je ruimte. Sommigen vinden dat storend, anderen juist mooi als statement.

Een andere optie is de spoelbak in het eiland zetten. Dan kun je afwassen of groenten wassen terwijl je naar de woonkamer kijkt. Ook dat vraagt om leidingen door de vloer, wat extra werk betekent. Bij nieuwbouw kun je daar rekening mee houden, maar in een bestaande woning moet de vloer open. Dat brengt rommel en kosten met zich mee. Sommige mensen kiezen ervoor om het eiland vooral als werkruimte te gebruiken. Dan hoef je alleen elektriciteit aan te leggen voor stopcontacten, wat eenvoudiger is.

Veel mensen maken van een deel van het eiland een bar met barkrukken. Aan de keukenkant heb je dan werkblad, aan de woonkamerkant zitplekken. Dat werkt goed voor ontbijt, lunch of een borrel. De hoogte van dat deel maak je dan iets hoger, rond de honderdtien centimeter. Zo heb je aan de keukenkant gewoon werkhoogte en aan de andere kant barhoogte. Het nadeel is dat je twee verschillende hoogtes hebt, wat het ontwerp ingewikkelder maakt.

Hoe ziet het eruit

De afmetingen van je eiland moeten kloppen met de ruimte. Een te klein eiland oogt verloren in een grote keuken en geeft weinig extra werkruimte. Te groot en het domineert de hele ruimte. Standaard lengtes liggen tussen honderdtwintig en honderdvijftig centimeter. De diepte is meestal zestig tot tachtig centimeter. Dat geeft genoeg plek om te werken zonder dat het te veel ruimte inneemt. Je kunt natuurlijk ook afwijken van standaardmaten als je keuken daar om vraagt.

De vorm hoeft niet rechthoekig te zijn. Sommige mensen kiezen voor een L-vorm of T-vorm, wat meer werkblad geeft maar ook meer ruimte vraagt. Een rond eiland ziet er speels uit maar is duurder omdat alles op maat gemaakt moet worden. Het past ook niet in elke keuken. In een strakke moderne keuken kan een rond eiland juist mooi contrast geven. In een landelijke keuken past het misschien minder.

Je kunt het eiland afwijkend afwerken van de rest van de keuken. Een andere kleur front bijvoorbeeld, of een ander materiaal voor het werkblad. Sommige mensen kiezen voor hout op het eiland en steen op de rest. Dat geeft een mooi accent zonder dat het te druk wordt. Let wel op dat het bij elkaar blijft passen. Te veel verschillende materialen en kleuren maakt het rommelig.

Techniek en aansluitingen

Als je een kookplaat of spoelbak in het eiland wilt, moet je zorgen voor de juiste aansluitingen. Voor een kookplaat heb je elektriciteit nodig, soms ook gas als je een gasfornuis wilt. Voor een spoelbak heb je water- en afvoerleidingen nodig. Die lopen meestal door de vloer naar het eiland. Dat betekent dat de vloer open moet tijdens de verbouwing. Bij een houten vloer is dat te doen, bij een betonnen vloer is het meer werk. Je moet dan frezen of boren om leidingen door te voeren.

Een plafondafzuigkap boven het eiland vraagt om een luchtkanaal naar buiten. Dat kanaal moet ergens langs lopen, vaak door het plafond of via een schacht in de muur. Als dat niet kan, moet je kiezen voor een recirculatiemodel. Die zuigt de lucht aan en blaast hem gefilterd terug de keuken in. Dat werkt minder goed dan afvoeren naar buiten, maar het is soms de enige optie. Tegenwoordig wordt er steeds vaker gekozen voor een kookplaat met kookveldafzuiging. Hierdoor heb je geen losse afzuigkap meer nodig.

Verlichting boven het eiland is belangrijk. Hanglampen geven licht en sfeer. Ze moeten laag genoeg hangen om goed licht te geven, maar hoog genoeg om niet in de weg te zitten. Ongeveer tachtig centimeter boven het werkblad is een goede hoogte. Kies lampen die je kunt dimmen. Dan heb je tijdens het koken helder licht en tijdens het eten een zachtere sfeer.